فونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا سازفونت زيبا ساز

لطفا از تمام مطالب دیدن فرمایید.

 

  میدان نقش جهان پس از میدان«تیان آنمن» در پکن دومین میدان بزرگ جهان با طول ۵۲۵ متر و عرض ۱۵۹ متر است که وسعتی نزدیک به ۸۳هزار و 500 متر مربع می باشد .  این میدان به صورت مکعب مستطیل در قالب غرفه هایی به صورت دو طبقه مشتمل به مغازه هایی دور تا دور بیرونی در همکف و بالکن ها و اتاق های باز سازی شده است. روبه روی مسجد امام و سر در قیصریه دو جفت ستون سنگی با نوک مخروطی به عنوان دروازه های بازی چوگان در دوره صفویه وجود دارد. 

http://vista.ir/include/photos/photos/IAC01033.jpg

 

 


میدان نقش جهان  

    با نگاهی گذرا به یادگارهایی چون خیابان چهارباغ، پل های تاریخی سی وسه پل و خواجو و میدان شگرف نقش جهان می توان سایه ی پنجمین شهریار سلسله ی صفوی را بر آن دریافت. چرا که شهر اصفهان که رخدادهای هولناک زمانه را به خود دیده بود، با دانش و تدبیر او و هنرمندانش به ناگه تبدیل به شهری نمادین از قدرت و صلابت و یک حکومت گردید. این شهر در سال 1006 هجری به طور رسمی پایتخت دولت صفوی شد و نخستین دلیل این گزینش، آب و هوای نیکوی این سرزمین، نسبت به دو پایتخت پیشین یعنی قزوین و تبریز بود.
    دیگر آن که اصفهان در مرکز ایران قرار گرفته و از این رو نظارت بر ساختار کشوری و حکومتی را آسان می ساخت. همچنین این شهر در مرکز راه های بازرگانی که به هندوستان و چین ختم می شد، قرار داشت. افزون بر آن، شهر اصفهان در فاصله ای دور از مرزهای ایران با دولت عثمانی و تاثیرات فرهنگی-مذهبی آن بود و موقعیت جغرافیایی آن را از یورش های پی در پی ازبکان و عثمانیان ایمن می ساخت. هر چند، اصفهان پیش از دوره ی صفویه نیز موقعیت ممتازی در ایران داشت. پس از آن که در سده ی سوم پیش از میلاد به عنوان یک منطقه ی نظامی مهم مطرح گردید و اسپادانا در کنار زاینده رود شکل گرفت، رفته رفته روند پیشرفت آن از دو بخش گی و یهودیه، که در نزدیکی یکدیگر بودند، شکل گرفت. یهودیه کم کم روستاهای پیرامون را نیز پوشش داد. آل بویه شهر را به پایتختی خود برگزید، سپس، سلجوقیان که نخستین امپراطوری پس از اسلام را به وجود آورده بودند، شهر را به پایتختی خود برگزیدند. ناصر خسرو، نویسنده و شاعر سده ی پنجم که در سال 444 هجری از اصفهان دیدن کرده است، شهر را پرجمعیت و بس زیبا در می یابد.
    «اصفهان شهری است که بر هامون نهاده، آب و هوایی خوش دارد، ...، و شهر دیواری حصین بلند دارد و دروازه ها و جنگ گاه ها ساخته، و بر همه بارو و کنگره ساخته و در شهر جوی های آب روان و بناهای نیکو وبلند. اندرون شهر همه آبادان، که هیچ از وی خراب ندیدم، و بازارهای بسیار» و سرانجام میگوید: «و من در همه ی سرزمین پارسی گویانشهری نیکوتر و جامع تر و آبادان تر از اصفهان ندیدم...» خرابی ها و ویران گری های مغولان، سپس بلای خانمان سوز تیموری در سال 789 هجری می رفت تا اصفهان را به نیستی سوق دهد، لیکن نومیدی از میان رفت. رفته رفته شهر پرجمعیت شد و دوباره به آبادانی و نیکویی لبخند زد. هر چند که باری دیگر در سده ی نهم هجری مورد یورش و غارت دیگری واقع شد.
    از سال 1000 هجری شهر آماده و مهیا می شد تا باری دیگر نقطه ی اوج و اعتلا را ببیند. در این هنگام، مردم شهر بیشتر در قسمت سلجوقی یا محله های کهن و کوچه های تنگ و باریک، پیرامون مسجد جامع و میدان سلجوق ساکن بودند. فضای باقی مانده تا حوزه ی زاینده رود نیز خالی از سکنه بود. بنابراین، انتقال پایتخت به این شهر می طلبید تا عناصری جدید جایگزین عناصر اصلی بافت شهرسازی کهن اصفهان گردد که بیشتر به دوره ی سلجوقی بر می گشت. شاه عباس و معمارانش، به ویژه استاد علی اکبر اصفهانی، ساختار شهری نوین را به سوی زاینده رود سوق دادند. شهر سلجوقی که در درون ارگی هشت دروازه قرار داشت، به شهری با دوازده دروازه در دوره ی صفویه تبدیل گشت. در همین راستا، وجود میدانی که بتواند جایگاهی برجسته در این بافت داشته باشد، ضروری می نمود. ساختاری که بتواند به عنوان جایگاهی متمرکز و نمادین، عناصر اصلی قدرت آن زمان را که در چهار عنوان اصلی خلاصه میشدند، در چهارچوب یک ساختار به هم پیوسته و در عین حال مستقل از یکدیگر نمایان سازد.
    میدانی گسترده به درازای 525 متر و پهنای 159 متر طراحی گردید و به زودی بنا شد. در حالی که در همان دوره، میدان شاهی، شاهکار معماری فرانسه، یعنی میدان دوژ پاریس (des Vosges) با طراحی مربعی شکل که هر ضلعش تنها 140 متر بیش نداشت، به فرمان هانری چهارم در سال 1612 میلادی بنا گردید. میدان سان مارکو ونیز (San Marco) در ایتالیا نیز چندان نمی توانست با میدان نقش جهان رقابت کند. میدان بزرگ ونیز، دارای طرحی مستطیل شکل نامنتظم گردید که درازای آن 175 متر و جانب باختری آن 56 متر و جانب خاوری آن 92 متر طراحی شده بود. در اسپانیا نیز میدان مایور (Mayor) در سالامانیکا با طرحی مربعی شکلبا درازا و پهنای 82 متر جلوه گری می کرد. میدان نقش جهان از میدان سرخ مسکو نیز که یکی از گسترده ترین و نامی ترین میدان های جهان بود، گسترده تر گردید.میدان بزرگ شهر بروکسل بلژیک نیز با اندازه های 68*110 متر از دیدگاه گستردگی کمتر از یک دهم میدان نقش جهان پهنه دارد. در قیاس با میدان کنکورد پاریس نیز میدان نقش جهان از دیدگاه تاریخی برتری دارد. میدان کنکورد در نیمه ی دوم سده ی هیجدهم میلادی به فرمان لویی پانزدهم بنا گردید و با خندق پیرامون آن، شکل هشت پهلویی با گستره ی 84000 متر مربع می باشد. لیکن میدان نقش جهان با اندازه ها و هماهنگی که در ساخت و ساز آن شکل گرفته است، در طی سده ها، شگفتی اروپاییان را برانگیخته است؛ میدانی که درست در اندازه و همخوانی میدانی برای بازی چوگان است و گستره ای برابر با 83500 مترمربع را فرا می گیرد.
    میدان، پس از میدان تیان آنمن پکن(Tiananmen)، دومین میدان بزرگ جهان به شمار می رود. میدان دارای دو محور است. یکی محور شاهی (باختر به خاور) و دیگری محور مردمی (شمال به نیمروز). هر محور در ارتباط با یک مسجد (بنای مذهبی) است. محور نخستین، کاخ دولتی عالی قاپو روبه روی مسجد شیخ لطف الله است که این مسجد خاص خانواده ی شاهی بوده است. دومی که در محور طولی میدان است، از یک طرف قطب اقتصادی شهر را (یعنی بازار قیصریه) در شمال و دیگر قطب مذهبی یک شهر اسلامی یعنی مسجد جامع عباسی را در نیمروز دارد. بنابراین میدان با دو بنای باختری و خاوری که قطب حکومتی به شمار می رود، در کل سه قطب اصلی قدرت را در چهارسوی میدان دارد.
    بر اساس سفرنامه های موجود، میدان جایگاهی مناسب برای اجرای مراسم و آیین های بی شماری بوده که گاه دولتی و گاه مردمی به شمار می رفته است: بازی چوگان، آتش بازی، رژه های نظامی و جشن های میهنی از آن جمله اند. هر چند که امروز از زمین چوگان خبری نیست، لیکن دروازه های چوگان به شکل ستون های سنگی در شمال و نیمروز میدان همچنان پابرجاست. شب هنگام نیز که میدان با هزاران فانوس روشن می شد، میدان جایگاهی برای خیمه شب بازی، فال گیری، تردستی، نقالی و غیره بوده است.
    میدان نقش جهان از سوی سازمان یونسکو به عنوان میراث فرهنگی بشری به ثبت رسیده است. این میدان، که در خلال سال های 1000 تا 1038 هجری ساخته شده، هم اکنون نیز به عنوان کاربردی ترین میدان شهر، کاربردهای اقتصادی، مذهبی و دولتی دارد و نقش جهانی است که به هر سویش که نگری، جلوه ای گوناگون از هنر را در آن می بینی.   

برگرفته از کتاب اصفهان، این همه هست این همه نیست نوشته ی منصور قاسمی-1385.


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها:


تاريخ : ۱۳٩۱/۱٢/٢۱ | ٤:٥٧ ‎ب.ظ | نویسنده : زهرا مالکی | نظرات ()
لطفا از دیگر مطالب نیز دیدن فرمایید
.: Weblog Themes By SlideTheme :.